Pelvik Taban Biofeedback Tedavisi Nedir? Nasıl Uygulanır?
Pelvik Taban 101

Pelvik Taban Biofeedback Tedavisi Nedir? Nasıl Uygulanır?

İdrar kaçırma, kronik kabızlık, dışkılama güçlüğü veya pelvik ağrı gibi şikayetler yaşayan birçok kişi, son yıllarda adını daha sık duymaya başladığı pelvik taban biofeedback tedavisi hakkında bilgi aramaktadır. Peki biofeedback tedavisi nedir? Nasıl uygulanır? Gerçekten işe yarıyor mu?

Pelvik Taban Biofeedback Tedavisi Nedir?

Pelvik taban biofeedback tedavisi, pelvik taban kaslarının çalışma şeklini ekrana yansıtarak kişinin bu kasları doğru kullanmayı öğrenmesini sağlayan bilimsel temelli bir rehabilitasyon yöntemidir.

Biofeedback, kasları otomatik olarak güçlendiren bir cihaz değildir. Temel amacı, kişinin pelvik taban kaslarını daha iyi fark etmesini, doğru zamanda kasıp doğru zamanda gevşetebilmesini sağlamaktır.

Pelvik taban kasları; mesane, bağırsak ve üreme organlarını destekleyen, idrar ve dışkı kontrolünde önemli rol oynayan kaslardır. Bu kasların zayıf olması kadar gereğinden fazla gergin olması veya koordinasyonunun bozulması da çeşitli şikayetlere neden olabilir.

Pelvik Taban Biofeedback Hangi Durumlarda Kullanılır?

Biofeedback tedavisi, pelvik taban rehabilitasyonunun önemli bir parçası olarak aşağıdaki durumlarda kullanılabilir:

Özellikle pelvik taban kaslarını hissetmekte zorlanan kişilerde biofeedback tedavisi, kas eğitiminin daha etkili yapılmasına yardımcı olabilir.

Pelvik Taban Biofeedback Tedavisi Nasıl Uygulanır?

Tedavi öncesinde öncelikle ayrıntılı bir değerlendirme yapılır. Çünkü her idrar kaçırma veya kabızlık problemi aynı nedenden kaynaklanmaz.

Değerlendirme sonrasında, kas aktivitesini ölçmek için yüzeyel elektrotlar veya özel sensörler kullanılır. Bu sensörlerden elde edilen veriler ekranda grafik veya oyun benzeri görseller şeklinde görüntülenir.

Kişi ekrana bakarak;

  • Pelvik taban kaslarını ne zaman kasabildiğini,
  • Ne kadar kuvvet oluşturduğunu,
  • Kaslarını ne kadar gevşetebildiğini,
  • Karın kasları ve nefes ile koordinasyonu

gerçek zamanlı olarak görebilir.

Fizyoterapist ise bu görsel geri bildirim sayesinde kişiye doğru kas kullanımını öğretir.

Biofeedback Seansında Neler Yapılır?

Bir biofeedback seansı yalnızca cihaz uygulamasından ibaret değildir.

Seans sırasında;

  • Diyafram nefesi eğitimi,
  • Pelvik taban kas farkındalığı,
  • Gevşeme egzersizleri,
  • Doğru kasılma eğitimi,
  • Karın kasları ve pelvik taban koordinasyonu,
  • Bağırsak ve mesane alışkanlıklarının düzenlenmesi,
  • Günlük yaşam önerileri,
  • Ev egzersiz programı

kişiye özel olarak planlanır.

Bu nedenle biofeedback, kapsamlı pelvik taban fizyoterapisinin yalnızca bir bölümünü oluşturur.

Biofeedback Tedavisi Ağrılı mıdır?

Hayır. Pelvik taban biofeedback tedavisi genellikle ağrısız ve güvenli bir yöntemdir.

Uygulama sırasında kullanılan sensörler sayesinde kas aktivitesi ölçülür ve kişi kaslarının çalışma şeklini ekranda görebilir. Çoğu hasta, seanslar sırasında kaslarını daha iyi hissetmeye başladığını ifade etmektedir.

İdrar Kaçırmada Biofeedback Tedavisi İşe Yarıyor mu?

Bilimsel çalışmalar, pelvik taban kas egzersizlerinin idrar kaçırma tedavisinde birinci basamak yöntemlerden biri olduğunu göstermektedir.

Biofeedback uygulamaları ise özellikle pelvik taban kaslarını izole etmekte zorlanan bireylerde, kas eğitiminin etkinliğini artırmaya yardımcıdır. Araştırmalar, biofeedback eşliğinde yapılan egzersizlerin hastalarda semptomların azalmasına ve yaşam kalitesinin artmasına katkı sağladığını göstermektedir.

Kronik Kabızlık ve Anismus Tedavisinde Biofeedback Neden Önemlidir?

Biofeedback tedavisinin en güçlü bilimsel kanıtlara sahip olduğu alanlardan biri, pelvik taban koordinasyon bozukluğuna bağlı gelişen kronik kabızlık ve anismus problemidir.

Normal dışkılama sırasında pelvik taban kaslarının gevşemesi gerekir. Ancak bazı kişilerde tam tersine kaslar kasılır ve dışkılamayı zorlaştırır. Buna "dissinerjik defekasyon" veya "anismus" adı verilir.

Araştırmalar, biofeedback tedavisinin bu hasta grubunda ilaç tedavisine göre daha başarılı sonuçlar sağlayabildiğini göstermektedir. Çalışmalarda hastaların yaklaşık %70-80'inde uzun dönem semptom iyileşmesi bildirilmiştir.

Bu nedenle uluslararası kılavuzlar, pelvik taban kaynaklı dışkılama bozukluklarında biofeedback tedavisini önerilen yöntemler arasında göstermektedir.

Kaç Seans Gerekir?

Tedavi süresi kişiden kişiye değişmektedir.

Şikayetin süresi, pelvik taban kaslarının fonksiyonu, eşlik eden bağırsak veya mesane problemleri ve kişinin egzersiz programına uyumu seans sayısını etkileyebilir.

Bu nedenle standart bir seans sayısından söz etmek yerine, kişiye özel bir rehabilitasyon programı planlanması daha doğru olacaktır.

Sonuç

Pelvik taban biofeedback tedavisi, pelvik taban kaslarının nasıl çalıştığını görmeyi sağlayan ve doğru kas kontrolünü öğretmeyi amaçlayan bilimsel temelli bir yöntemdir.

Özellikle idrar kaçırma, kronik kabızlık, anismus, dışkılama güçlüğü ve bazı pelvik taban fonksiyon bozukluklarında, pelvik taban fizyoterapisi ile birlikte uygulandığında önemli faydalar sağlamaktadır.

Ancak biofeedback tek başına bir cihaz tedavisi değildir. En iyi sonuçlar; kapsamlı değerlendirme, kişiye özel egzersiz programı, nefes eğitimi ve yaşam tarzı düzenlemeleri ile birlikte elde edilir.

Referanslar

1. Hite, M., & Curran, T. (2021). Biofeedback for pelvic floor disorders. Clinics in colon and rectal surgery, 34(01), 056-061.
2. Hagen, S., Elders, A., Stratton, S., Sergenson, N., Bugge, C., Dean, S., ... & McClurg, D. (2020). Effectiveness of pelvic floor muscle training with and without electromyographic biofeedback for urinary incontinence in women: multicentre randomised controlled trial. bmj, 371.
3. Kopańska, M., Torices, S., Czech, J., Koziara, W., Toborek, M., & Dobrek, Ł. (2020). Urinary incontinence in women: biofeedback as an innovative treatment method. Therapeutic advances in urology, 12, 1756287220934359.


Uzm. Fzt. Tuğçe Atalay

Pelvik Taban Fizyoterapisi

İstanbul

İlgili Blog Yazıları

Geri Dön