İdrar yaparken yanma, sık idrara çıkma, mesanede baskı hissi, kasık ağrısı veya sürekli idrar varmış hissi… Bu şikayetler birçok kişide ilk olarak idrar yolu enfeksiyonu (İYE) şüphesini düşündürür. Ancak bazı kişilerde bu belirtiler tekrar tekrar yaşanmasına rağmen yapılan idrar kültürü ve idrar tahlilleri normal çıkar.

Peki enfeksiyon yoksa bu belirtilerin nedeni ne olabilir?

Bu durumun birçok farklı nedeni olabilir. Bunlardan biri de son yıllarda daha fazla tanınan interstisyel sistit (mesane ağrı sendromu) adı verilen kronik bir mesane rahatsızlığıdır.

İdrar kültürünün temiz çıkması ne anlama gelir?

İdrar kültürü, idrarda bakteri üreyip üremediğini gösteren önemli bir testtir.

Kültürün negatif olması genellikle aktif bakteriyel enfeksiyon olmadığını düşündürür. Ancak bu, yaşadığınız ağrı, yanma veya sık idrara çıkma hissinin gerçek olmadığı anlamına gelmez.

İdrar yolu enfeksiyonuna benzeyen belirtiler oluşturan ancak enfeksiyonla ilişkili olmayan farklı hastalıklar da vardır.

İnterstisyel sistit nedir?

İnterstisyel sistit (İS), diğer adıyla mesane ağrı sendromu, enfeksiyon veya başka bir belirgin neden olmaksızın ortaya çıkan kronik bir mesane rahatsızlığıdır.

Her hastada belirtiler aynı değildir. Bazı kişilerde ağrı ön plandayken, bazılarında sık idrara çıkma veya sürekli tuvalete gitme isteği daha belirgin olabilir.

İnterstisyel sistit belirtileri nelerdir?

İnterstisyel sistitte görülebilecek belirtiler şunlardır:

• Sürekli idrar yapma isteği
• Sık idrara çıkma
• İdrar yaptıktan kısa süre sonra tekrar tuvalete gitme ihtiyacı
• Mesanede doluluk veya baskı hissi
• Kasık, alt karın veya pelvik bölgede ağrı
• İdrar yaparken yanma hissi
• Cinsel ilişki sırasında veya sonrasında ağrı
• Belirtilerin dönem dönem artıp azalması

Bu belirtiler klasik idrar yolu enfeksiyonu ile oldukça benzerdir. Bu nedenle birçok kişi uzun süre tekrarlayan antibiyotik tedavileri alabilir.

Her kültürü temiz çıkan kişide interstisyel sistit mi vardır?

Hayır.

Negatif idrar kültürü tek başına interstisyel sistit tanısı koydurmaz.

Benzer belirtilere neden olabilecek başka durumlar da vardır:

• Pelvik taban kaslarının aşırı gergin olması
• Aşırı aktif mesane
• Üretral ağrı sendromu
• Endometriozis
• Vajinal enfeksiyonlar
• Bazı jinekolojik veya ürolojik hastalıklar

Bu nedenle doğru tanıya ulaşabilmek için kapsamlı bir değerlendirme gerekir.

Pelvik taban kasları interstisyel sistitte neden önemlidir?

İnterstisyel sistitli birçok kişide zamanla pelvik taban kaslarında koruyucu bir kasılma gelişebilir.

Sürekli ağrıya karşı kendini korumaya çalışan kaslar gevşemekte zorlanabilir. Bu durum;

• Mesane üzerinde baskı hissini artırabilir,
• İdrar yaparken zorlanmaya neden olabilir,
• Pelvik ağrıyı şiddetlendirebilir,
• Cinsel ilişki sırasında ağrıya katkıda bulunabilir.

Yani bazı hastalarda sadece mesane değil, pelvik taban kasları da belirtilerin devam etmesinde rol oynayabilir.

Pelvik taban fizyoterapisi interstisyel sistitte etkili midir?

Uluslararası kılavuzlar, uygun hastalarda pelvik taban fizyoterapisini interstisyel sistit tedavisinin önemli destekleyici yaklaşımlarından biri olarak önermektedir.

Fizyoterapi programı kişiye göre planlanabilir ve şu uygulamaları içerebilir:

• Pelvik taban kas fonksiyonunun değerlendirilmesi
• Aşırı aktif kasların gevşetilmesine yönelik egzersizler
• Manuel terapi
• Nefes ve gevşeme çalışmaları
• Kalça, bel ve gövde hareketlerinin değerlendirilmesi
• Günlük yaşam ve tuvalet alışkanlıklarının düzenlenmesi
• Ağrı yönetimine yönelik eğitim

Her interstisyel sistit hastasının aynı tedaviye ihtiyacı olmayacağı için değerlendirme sonucuna göre bireysel bir plan oluşturulması önemlidir.

Sürekli antibiyotik kullanmak çözüm olmayabilir

Eğer idrar kültürleri tekrar tekrar negatif çıkıyorsa, her yanma hissinde antibiyotik kullanmak çoğu zaman doğru yaklaşım değildir.

Gereksiz antibiyotik kullanımı bağırsak ve vajinal mikrobiyotayı olumsuz etkileyebilir, antibiyotik direncine neden olabilir ve yeni sağlık sorunlarına yol açabilir.

Bu nedenle tedavi planı mutlaka hekim değerlendirmesi doğrultusunda yapılmalıdır.

Ne zaman bir uzmana başvurmalısınız?

Aşağıdaki durumlarda üroloji veya kadın hastalıkları uzmanına başvurmanız önerilir:

• İdrar kültürünüz sürekli temiz çıkmasına rağmen şikayetleriniz devam ediyorsa,
• Tekrarlayan antibiyotik tedavilerine rağmen düzelme olmadıysa,
• Mesane veya pelvik bölgede ağrınız varsa,
• Sık idrara çıkma günlük yaşamınızı etkiliyorsa,
• Cinsel ilişki sırasında ağrı yaşıyorsanız.

Aktif enfeksiyon ve diğer olası nedenler dışlandıktan sonra, pelvik taban kaslarının değerlendirilmesi tedavi planının önemli bir parçası olabilir.

Sık Sorulan Sorular

İnterstisyel sistitte idrar kültürü temiz çıkar mı?

Evet. İnterstisyel sistit bakteriyel bir enfeksiyon değildir. Bu nedenle birçok hastada idrar kültürü negatif olabilir.

İnterstisyel sistit tamamen geçer mi?

Belirtiler kişiden kişiye değişir. Uygun tanı, yaşam tarzı düzenlemeleri, tıbbi tedavi ve gerekli durumlarda pelvik taban fizyoterapisi ile birçok kişide şikayetler kontrol altına alınabilir.

Her sık idrara çıkan kişide interstisyel sistit var mıdır?

Hayır. Sık idrara çıkmanın enfeksiyon, aşırı aktif mesane, pelvik taban kas fonksiyon bozuklukları, diyabet ve başka birçok nedeni olabilir. Bu nedenle doğru tanı için kapsamlı değerlendirme gerekir.

---

Sonuç

Sürekli idrar yolu enfeksiyonu geçiriyormuş gibi hissetmenize rağmen idrar kültürünüz temiz çıkıyorsa, bunun nedeni her zaman bakteriyel bir enfeksiyon olmayabilir. İnterstisyel sistit (mesane ağrı sendromu), pelvik taban kaslarının aşırı gerginliği ve diğer pelvik sağlık sorunları benzer belirtilere yol açabilir.

Doğru tanıya ulaşabilmek için öncelikle bir üroloji veya kadın hastalıkları uzmanı tarafından değerlendirilmeniz önemlidir. Eğer değerlendirme sonucunda pelvik taban kaslarında fonksiyon bozukluğu saptanırsa, kişiye özel planlanan pelvik taban fizyoterapisi tedavi sürecinin destekleyici bir parçası olabilir.

Uzm. Fzt. Tuğçe Atalay

Pelvik Taban Fizyoterapisi

İstanbul