Vajinismus tedavisinde en çok merak edilen konulardan biri "Hangi dilatörü almalıyım?" sorusudur.

İnternette onlarca farklı boyutta, şekilde ve materyalde dilatör satıldığı için seçim yapmak çoğu zaman kafa karıştırıcı olabilir.

Oysa doğru dilatör seçimi; kişinin pelvik taban kaslarının durumu, ağrı seviyesi, vajinal giriş hassasiyeti ve tedavi aşamasına göre belirlenmelidir.

Vajinismusta dilatör nedir?

Vajinal dilatör; farklı çap ve uzunluklarda üretilen, vajinal girişteki korku, kasılma ve hassasiyetin kontrollü şekilde azaltılmasını amaçlayan medikal bir rehabilitasyon aracıdır.

Dilatörün amacı yalnızca vajinaya giriş sağlamak değildir.

Doğru kullanıldığında;

• pelvik taban kaslarının gevşemesini öğrenmeye,
• vajinal giriş korkusunun azalmasına,
• ağrısız dokunmaya alışılmasına,
• beynin "giriş = ağrı" algısını yeniden yapılandırmasına yardımcı olur.

Bu nedenle dilatör kullanımı yalnız başına değil, pelvik taban fizyoterapisi ve gerekli durumlarda psikolojik destekle birlikte planlandığında daha etkili olabilir.

Vajinismusta herkes aynı dilatörü kullanabilir mi?

Hayır.

En sık yapılan hatalardan biri internetten rastgele bir dilatör seti satın almaktır.

Her bireyin;

• kas spazmı
• vajinal giriş hassasiyeti
• ağrı seviyesi
• korku düzeyi
• pelvik taban kas koordinasyonu

birbirinden farklıdır.

Bu nedenle aynı dilatör herkese uygun olmayabilir.

Dilatör seçerken nelere dikkat edilmelidir?

1. Boyut

En önemli kriterlerden biridir.

Başlangıçta mümkün olan en küçük çaplı dilatör tercih edilir.

Tedavi ilerledikçe;

• küçük
• orta
• büyük

boylara kontrollü şekilde geçilir.

Buradaki amaç hızlı ilerlemek değil, ağrısız ilerlemektir.

2. Materyal

En çok tercih edilen materyal medikal silikon dilatörlerdir.

Silikon dilatörlerin avantajları:

• daha yumuşaktır
• cilt dostudur
• vücut ısısına uyum sağlar
• daha konforlu hissedilebilir

Sert plastik dilatörler bazı kişiler için uygun olsa da başlangıç döneminde daha fazla rahatsızlık hissi oluşturabilir.

3. Yüzey yapısı

Pürüzsüz yüzeye sahip dilatörler tercih edilmelidir.

Girintili çıkıntılı veya sert yüzeyli ürünler gereksiz rahatsızlık oluşturabilir.

4. Set halinde olması

Tek bir dilatör yerine farklı boylardan oluşan setler genellikle daha avantajlıdır.

Böylece kişi tedavi sürecinde yeni ürün almak zorunda kalmadan kademeli ilerleyebilir.

Hangi boydan başlanmalıdır?

Bunun tek bir cevabı yoktur.

Çünkü başlangıç seviyesi;

• pelvik taban kas tonusu,
• muayene bulguları,
• ağrı düzeyi,
• kişinin toleransına göre belirlenir.

Bazı kadınlar en küçük boydan başlarken, bazıları değerlendirme sonrasında ikinci boy ile başlayabilir.

Önemli olan en küçük boyu seçmek değil, kişinin rahat tolere edebileceği boydan başlamaktır.

Büyük dilatöre geçmek için acele edilmeli mi?

Hayır.

Tedavinin amacı en kısa sürede büyük boy dilatöre geçmek değildir.

Bir boy tamamen rahat kullanılmadan sonraki boya geçmek;

• ağrının artmasına,
• korkunun yeniden oluşmasına,
• kas spazmının tekrar başlamasına neden olabilir.

Kaliteli bir rehabilitasyonda ilerleme kişinin hazır oluşuna göre planlanır.

Dilatör kullanırken ağrı normal midir?

Hafif gerginlik hissedilebilir.

Ancak;

• şiddetli ağrı
• yanma
• yoğun kasılma
• korku nedeniyle nefes tutulması

istenen durumlar değildir.

Bu belirtiler varsa egzersizlerin yeniden değerlendirilmesi gerekir.

Dilatör tek başına vajinismusu tedavi eder mi?

Hayır.

Dilatör, tedavinin yalnızca bir parçasıdır.

Başarılı bir rehabilitasyon sürecinde genellikle;

• pelvik taban kas değerlendirmesi,
• nefes eğitimi,
• gevşeme egzersizleri,
• pelvik taban farkındalığı,
• manuel terapi (uygun hastalarda),
• ev egzersizleri,
• cinsel eğitim,
• gerekli durumlarda psikolojik destek

birlikte planlanır.

En sık yapılan hatalar

• İnternetten rastgele dilatör almak
• Çok büyük boyla başlamak
• Ağrıya rağmen devam etmek
• Nefesi tutarak çalışmak
• Kayganlaştırıcı kullanmamak
• Düzenli egzersiz yapmamak
• Dilatörü tek başına tedavi olarak görmek

Doğru seçilen bir dilatör, vajinismus tedavisinde güvenli ve etkili bir yardımcı olabilir. Ancak en iyi sonuç; kişinin pelvik taban kaslarının değerlendirilmesi, doğru boyutun belirlenmesi ve bireye özel planlanan bir rehabilitasyon programı ile elde edilir. Her bireyin ihtiyaçları farklı olduğu için dilatör seçimi de kişiye özel olmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Vajinismusta hangi dilatör kullanılmalı?

Başlangıçta kişinin rahat tolere edebileceği en küçük uygun çapta, tercihen medikal silikon bir dilatör önerilir. Dilatör seçimi pelvik taban değerlendirmesine göre yapılmalıdır.

Silikon dilatör mü plastik dilatör mü daha iyidir?

Çoğu kişi için medikal silikon dilatörler daha yumuşak ve konforlu olduğu için başlangıç döneminde tercih edilir.

Dilatör kullanırken ağrı olması normal mi?

Hafif gerginlik hissi olabilir ancak şiddetli ağrı, yanma veya yoğun kasılma normal değildir. Böyle bir durumda egzersiz programı yeniden değerlendirilmelidir.

Vajinismus tedavisinde dilatör şart mı?

Hayır. Her hastanın tedavi planı farklıdır. Bazı kişilerde dilatör kullanılırken, bazı kişiler farklı pelvik taban rehabilitasyon yöntemleriyle ilerleyebilir.

Dilatör kullanmaya tek başıma başlayabilir miyim?

Bazı kişiler başlayabilse de, yanlış boy seçimi veya uygun olmayan kullanım korkunun ve ağrının artmasına neden olabilir. Bu nedenle başlangıç öncesinde pelvik taban konusunda deneyimli bir fizyoterapist veya ilgili sağlık profesyoneli tarafından değerlendirilmek önerilir.

Uzm. Fzt. Tuğçe Atalay

Pelvik Taban Fizyoterapisi

İstanbul