Kronik Kabızlığının Nedeni Dissinerjik Dışkılama Olabilir mi?

Kronik kabızlık toplumda oldukça yaygın görülen bir sağlık sorunudur. Birçok kişi kabızlığın nedeninin yalnızca lifli beslenme eksikliği, az su tüketimi veya bağırsak tembelliği olduğunu düşünür. Ancak bilimsel çalışmalar kronik kabızlık yaşayan bireylerin önemli bir kısmında problemin bağırsakta değil, pelvik taban kaslarının koordinasyonunda olduğunu göstermektedir.

Bu durum tıpta dissinerjik dışkılama (dyssynergic defecation) veya pelvik taban disfonksiyonuna bağlı dışkılama bozukluğu olarak adlandırılır. Dissinerjik dışkılamada dışkılama sırasında karın kasları, rektum ve pelvik taban kasları arasındaki koordinasyon bozulur ve kişi dışkıyı yeterince boşaltamaz.

Dissinerjik Dışkılama Nedir?

Dissinerjik dışkılama, dışkılama sırasında pelvik taban kaslarının ve anal sfinkterin yeterince gevşeyememesi veya paradoksal olarak kasılması ile karakterize bir fonksiyonel dışkılama bozukluğudur.

Normal bir dışkılama sırasında üç temel mekanizma birlikte çalışır:

Karın içi basıncın artması
Pelvik taban kaslarının gevşemesi
Anal kanalın açılması

Dissinerjik dışkılamada ise bu mekanizmalar arasında koordinasyon kaybı oluşur. Sonuç olarak kişi ıkınsa bile dışkı rektumdan kolayca boşaltılamaz.

Bu durum çoğu zaman yıllarca süren kabızlık şikayetlerinin temel nedenlerinden biri olabilir.

Dissinerjik Dışkılama Belirtileri Nelerdir?

Dissinerjik dışkılama genellikle kronik kabızlıkla birlikte görülür ve şu belirtilerle kendini gösterebilir:

Tuvalette uzun süre kalma
Çok fazla ıkınma ihtiyacı
Dışkının zor çıkması
Tam boşalamama hissi
Tuvaletten sonra hala dışkı varmış hissi
Sert veya parçalı dışkı
Dışkılama sırasında parmak yardımı kullanma

Kronik kabızlık tanımı genellikle zor dışkılama, seyrek dışkılama veya tam boşalamama hissi gibi belirtilerin uzun süre devam etmesiyle konulur.

Dissinerjik Dışkılama Neden Oluşur?

Dissinerjik dışkılamanın nedeni her zaman tek bir faktöre bağlı değildir. Literatürde olası nedenler arasında şunlar yer alır:

Yanlış öğrenilmiş dışkılama davranışı

Çocukluk döneminde dışkı tutma alışkanlığı veya kronik kabızlık pelvik taban kaslarının yanlış kullanımına yol açabilir.

Pelvik taban kaslarının koordinasyon bozukluğu

Dışkılama sırasında gevşemesi gereken kasların kasılması dışkının çıkmasını zorlaştırır.

Uzun süreli kabızlık

Sürekli ıkınma davranışı, pelvik taban kaslarının fonksiyonunu zamanla değiştirebilir.

Sinir sistemi ve beyin-bağırsak ilişkisi

Bağırsak fonksiyonları merkezi sinir sistemi tarafından düzenlenir ve stres bu sistemi etkileyebilir.

Dissinerjik Dışkılama Nasıl Teşhis Edilir?

Bu durumun tanısını koyabilmek için iyi hikaye alımı özellikle çok önemlidir. Ayrıca tanı için çeşitli testler kullanılabilir:

Ayrıntılı hasta öyküsü ve bağırsak günlüğü
Anorektal manometri
Balon çıkarma testi
Pelvik taban EMG değerlendirmesi
Kolon transit zamanı ölçümleri

Bu testler dışkılama sırasında pelvik taban kaslarının nasıl çalıştığını objektif olarak değerlendirmeyi sağlar.

Dissinerjik Dışkılama Nasıl Tedavi Edilir?

Bilimsel literatüre göre dissinerjik dışkılamanın tedavisinde en etkili yöntem pelvik taban biofeedback eğitimi ve rehabilitasyonudur.

Randomize kontrollü çalışmalar biofeedback tedavisinin kronik kabızlık ve pelvik taban dissinerjisi olan hastalarda bağırsak fonksiyonlarını anlamlı şekilde iyileştirdiğini göstermiştir.

Birçok çalışmada tedavi sonrası %70–80 oranında klinik iyileşme bildirilmiştir.

Tedavi genellikle şu yaklaşımları içerir:

Pelvik taban kaslarının gevşeme eğitimi
Biofeedback ile kas koordinasyon eğitimi
Doğru dışkılama teknikleri
Nefes ve karın basıncı eğitimi

Bu yaklaşımlar pelvik taban kaslarının yeniden doğru koordinasyonla çalışmasını öğretmeyi amaçlar.

Ne Zaman Uzman Değerlendirmesi Gereklidir?

Aşağıdaki durumlarda pelvik taban değerlendirmesi yapılması önerilir:

Uzun süredir devam eden kabızlık
Tuvalette aşırı ıkınma
Bağırsakların tam boşalamama hissi
İlaçlara rağmen devam eden kabızlık
Gün içinde tekrar tekrar tuvalete gitme ihtiyacı

Bu belirtiler kronik kabızlığın dissinerjik dışkılamaya bağlı olabileceğini düşündürebilir.

Sonuç

Kronik kabızlık, pelvik taban disfonksiyonları ve dissinerjik dışkılama hakkında güvenilir ve bilimsel bilgi arıyorsanız, bu konuda hazırlanmış ayrıntılı yazılara www.tugceatalay.com/ilgi-alanlari/kabizlik adresinden ulaşabilirsiniz.

Referanslar

1. Skardoon, G. R., Khera, A. J., Emmanuel, A. V., & Burgell, R. E. (2017). dyssynergic defaecation and biofeedback therapy in the pathophysiology and management of functional constipation. Alimentary pharmacology & therapeutics, 46(4), 410-423.

2. Moore, D., & Young, C. J. (2020). A systematic review and meta-analysis of biofeedback therapy for dyssynergic defaecation in adults. Techniques in coloproctology, 24(9), 909-918.

3. Pucciani, F., Reggioli, M., & Ringressi, M. N. (2012). Obstructed defaecation: what is the role of rehabilitation?. Colorectal Disease, 14(4), 474-479.

4. Heitmann, P. T., Vollebregt, P. F., Knowles, C. H., Lunniss, P. J., Dinning, P. G., & Scott, S. M. (2021). Understanding the physiology of human defaecation and disorders of continence and evacuation. Nature reviews Gastroenterology & hepatology, 18(11), 751-769.

Uzm. Fzt. Tuğçe Atalay

Pelvik Taban Fizyoterapisi

İstanbul