Çocuğum Gece Altını Islatıyor, Ne Yapmalıyım?

“Çocuğum artık büyüdü ama geceleri hâlâ altını ıslatıyor. Onu uyandırmalı mıyım, su içmesini mi engellemeliyim, yoksa biraz daha beklemeli miyim?”

Gece alt ıslatma yaşayan çocukların ailelerinden en sık duyduğum sorular bunlar. Öncelikle şunu bilmek önemli: Çocuk bunu isteyerek yapmaz ve yaşanan durum ne çocuğun tembelliğidir ne de ailenin hatasıdır. Gece idrar kontrolü; mesane kapasitesi, gece üretilen idrar miktarı, uykudan uyanabilme, kabızlık, gündüz tuvalet alışkanlıkları ve pelvik taban kaslarının çalışma biçimi gibi birçok faktörden etkilenebilir.

1. Gece alt ıslatma kaç yaşından sonra değerlendirilmelidir?

Çocuğun:

Haftada kaç gece altını ıslattığı
Daha önce en az altı ay kuru kalıp kalmadığı
Gündüz kaçırma veya ani sıkışma yaşayıp yaşamadığı
Kabızlık ve kaka kaçırma sorunu
İdrar yolu enfeksiyonu öyküsü
Horlama ve uyku problemleri

birlikte değerlendirilmelidir.

2. Çocuklar neden gece altını ıslatır?

Gece alt ıslatma her çocukta aynı nedenden kaynaklanmaz. Bazı çocuklarda gece idrar üretimi fazla olabilir, bazıları mesanenin doluluk sinyaline uyanamayabilir. Bazı çocuklarda ise düşük mesane kapasitesi, kabızlık, gündüz çiş tutma alışkanlığı veya mesane ile pelvik taban kaslarının uyumsuz çalışması tabloya eşlik edebilir. Bu nedenle yalnızca “çok derin uyuyor” ya da “mesanesi küçük” demek çoğu zaman yeterli değildir.

3. Çocuğu gece tuvalete kaldırmak çözüm mü?

Gece belirli bir saatte tuvalete kaldırmak yatağın o gece kuru kalmasına yardımcı olabilir. Ancak çocuk çoğu zaman tam olarak uyanmadan tuvalete götürüldüğü için mesane doluluğunu fark etmeyi öğrenmeyebilir. Bu nedenle gece kaldırma, tek başına gece alt ıslatmanın nedenini ortadan kaldıran bir tedavi değildir.

4. Akşam suyu tamamen kesmek doğru mu?

Çocuğun gün boyunca yetersiz sıvı tüketmesi doğru değildir. Amaç suyu tamamen yasaklamak değil, sıvı tüketimini gün içine dengeli dağıtmaktır. Çocuğun günün büyük bölümünde az su içip akşam saatlerinde çok fazla sıvı tüketmesi gece idrar miktarını artırabilir.

5. Kabızlık gece alt ıslatmayı etkiler mi?

Evet. Bağırsakta biriken dışkı, mesanenin rahatça genişlemesini ve doluluk sinyallerinin doğru algılanmasını etkileyebilir. Bu nedenle gece alt ıslatma değerlendirmesinde yalnızca çiş alışkanlıkları değil, dışkılama sıklığı, dışkının kıvamı, kaka tutma ve ağrılı dışkılama da sorgulanmalıdır.

6. Pelvik taban kaslarının gece alt ıslatmayla ilişkisi nedir?

Pelvik taban kasları, idrarın tutulmasına ve doğru zamanda boşaltılmasına yardımcı olan kaslardır. Burada amaç her çocuğa doğrudan Kegel yaptırmak değildir. Kasların ne zaman kasıldığı, ne zaman gevşediği ve mesane ile uyumlu çalışıp çalışmadığı değerlendirilmelidir. Bazı çocukların kaslarını güçlendirmeye değil, doğru zamanda gevşetmeyi ve kullanmayı öğrenmeye ihtiyacı olabilir.

Çocuklarda gece idrar kaçırmada pelvik taban fizyoterapisi hakkında ayrıntılı bilgi alın.

7. Fizyoterapi değerlendirmesinde nelere bakılır?

İlk görüşmede çocuğun gece ve gündüz işeme alışkanlıklarını, sıvı tüketimini, kabızlık durumunu, mesane doluluğunu fark edip etmediğini, nefes-core-pelvik taban koordinasyonunu ve gerekli durumlarda pelvik taban kaslarının çalışma biçimini değerlendiriyorum. Değerlendirme sonucuna göre aile eğitimi, mesane-bağırsak düzenlemeleri, nefes ve beden farkındalığı çalışmaları, yaşa uygun egzersizler ve gerekli çocuklarda yüzeyel EMG biofeedback kullanılabiliyor.

8. Hangi belirtilerde önce doktora başvurulmalıdır?

Alt ıslatmanın aniden başlaması
Aşırı susama ve çok sık idrara çıkma
İdrar yaparken ağrı veya yanma
Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu
Sürekli idrar damlatma
Güçsüz ya da kesintili idrar akımı
Bacaklarda güç veya duyu değişikliği
Şiddetli horlama ve uykuda nefes durması
Açıklanamayan kilo kaybı

Sonuç

Gece alt ıslatma tek bir nedene bağlı olmadığı için her çocuk için aynı öneri uygun olmayabilir. Çocuğu suçlamadan; gece ve gündüz mesane alışkanlıklarını, bağırsak düzenini, uykuyu ve pelvik taban fonksiyonlarını birlikte değerlendirmek gerekir.

Ben Uzm. Fzt. Tuğçe Atalay. İstanbul Bağdat Caddesi’ndeki kliniğimde çocuklarda gece-gündüz idrar kaçırma ve mesane-bağırsak problemlerine yönelik pelvik taban fizyoterapisi uyguluyorum.

Uzm. Fzt. Tuğçe Atalay

İstanbul