Doğumda Nasıl Ikınılır? Daha Kolay Bir Doğum İçin Bilmeniz Gerekenler

Doğumda Nasıl Ikınılır? Daha Kolay Bir Doğum İçin Bilmeniz Gerekenler

Kısa cevap: Doğumda iyi ıkınmanın sırrı güçlü itmek değil, pelvik tabanınızı gevşetebilmektir. Bebeğin çıkış yolundaki bu kaslar gevşediğinde bebek daha kolay iner. Çalışmalarda nefesi tutarak ıkınmak ile nefes vererek ıkınmak arasında belirgin bir kazanan çıkmadı. Bu yüzden en iyi yöntem, size rahat gelen ve bedeninizi dinleyerek yaptığınız ıkınmadır. Bunu doğum günü ilk kez denemek yerine gebelikte birkaç hafta çalışmak ise büyük fark yaratır.

Ikınmayı neden öğrenmek gerekir?

“Zaten içgüdüsel bir şey, doğumda kendiliğinden olur” diye düşünebilirsiniz. Kısmen doğru: Bebeğin başı aşağı indiğinde çoğu kadın güçlü bir ıkınma isteği hisseder. Ama bu istek gelince ne yapacağınızı bilmemek, kaslarınızı yanlış yöne çalıştırmanıza yol açabilir.

Pelvik taban, mesane, rahim ve bağırsağı alttan taşıyan bir kas tabakasıdır. Günlük hayatta görevi tutmak ve kasılmaktır. Doğumda ise tam tersini yapması, yani gevşeyip esnemesi gerekir.

Sorun şu ki birçok kadın ıkınırken farkında olmadan pelvik tabanını da kasar. Ağrı, korku, utanç ya da “tuvaletimi kaçırır mıyım” endişesi bunu tetikler. Bu durumda karın kasları bebeği aşağı iter, pelvik taban ise kapıyı kapatır. Sonuç: daha uzun, daha yorucu bir ikinci evre ve perinede daha fazla gerilme.

İki farklı ıkınma şekli

Doğumhanelerde genellikle iki ıkınma şekli görülür.

Nefesi tutarak ıkınma

Nefes vererek ıkınma

Nasıl yapılır?

Kasılma başlayınca derin nefes alınır, nefes tutulur ve 10 saniye boyunca güçlü bir şekilde itilir. Genellikle ebe ya da doktor sayarak yönlendirir.

Nefes alınır, ardından nefes verilirken (inleyerek, “hhh” ya da “aaa” sesi çıkararak) aşağı doğru itilir. Kadın bedeninin isteğine göre bir kasılmada 3-5 kısa ıkınma yapar.

Kim yönetir?

Çoğunlukla sağlık ekibi

Çoğunlukla kadının kendi bedeni

Ne zaman işe yarar?

Epidural nedeniyle ıkınma isteği hissedilmiyorsa ya da bebeğin hızla doğması gerekiyorsa

Doğum normal ilerliyorsa ve ıkınma isteği hissediliyorsa

Çalışmalar ne diyor?

  • Kendi isteğinize göre ıkınmak ile yönlendirilerek ıkınmak karşılaştırıldığında; yırtık, epizyotomi, doğum şekli ve bebeğin sağlığı açısından net bir fark bulunmadı. Araştırmacıların vardığı sonuç, kadınların kendilerini en rahat hissettikleri şekilde ıkınmalarının desteklenmesi gerektiği.
  • Nefes vererek ıkınmanın perineyi koruyup korumadığı konusunda sonuçlar karışık. Bazı çalışmalarda ilk doğumunu yapan kadınlarda daha az yırtık görüldü, diğerlerinde fark bulunmadı.
  • Fransa'da yapılan bir çalışmada iki yöntem arasında doğumdan 6-8 hafta sonra idrar kaçırma ve sarkma açısından fark görülmedi.

Yani “tek doğru ıkınma” yok. Asıl farkı yaratan, hangi yöntemi seçerseniz seçin pelvik tabanınızı gevşetebilmeniz ve nefesinizi uzun süre tutup kendinizi tüketmemeniz.

Doğumdan önce evde nasıl çalışılır?

Bu alıştırmalara gebeliğin 34-35. haftasından sonra, günde 5-10 dakika ayırarak başlayabilirsiniz. Amaç güçlenmek değil, kaslarınızı tanımak ve bırakmayı öğrenmek.

  1. Karın nefesini öğrenin. Sırtüstü ya da yan yatarak bir elinizi karnınıza koyun. Burnunuzdan nefes alırken karnınızın ve kaburgalarınızın genişlediğini hissedin. Nefes alırken pelvik tabanınız da hafifçe aşağı iner.
  2. Pelvik tabanınızı tanıyın. Çişinizi tutuyormuş gibi pelvik tabanınızı hafifçe kasın, sonra tamamen bırakın. Bunu 5 kez tekrarlayın. Asıl odaklanacağınız kısım bırakma anı.
  3. “Aşağı bırakma” hissini bulun. Nefes alın, nefesi verirken pelvik tabanınızı aşağı ve dışarı doğru, bir çiçek açılıyormuş gibi yumuşakça bırakın. Bu, gaz çıkarırken ya da idrarı başlatırken hissettiğiniz harekete benzer. Kesinlikle zorlamayın, sadece bırakın.
  4. Sesle çalışın. Nefes verirken “aaa” ya da “mmm” gibi alçak, uzun bir ses çıkarın. Çenenizi ve dudaklarınızı gevşek tutun. Ağzınız ve çeneniz gevşekken pelvik tabanı kasmak çok daha zordur.
  5. Tuvalette fark edin. Tuvalete her gidişinizde nefesinizi tutup yüklenmek yerine nefes vererek ve pelvik tabanınızı gevşeterek boşalmayı deneyin. Bu, doğumdaki hareketin en yakın provasıdır.
  6. Perine masajıyla birleştirin. Masaj sırasında gerilme hissettiğiniz anda nefes verip pelvik tabanınızı gevşetmeyi çalışın. Bebeğin başı çıkarken yaşayacağınız hisse bedeninizi böyle hazırlamış olursunuz.

Önemli bir uyarı: Gebelikte gerçek ıkınma provası yapılmaz. Bu alıştırmalar itmek değil, gevşemek üzerinedir.

Doğum anında

Ne zaman ıkınmalısınız? Rahim ağzı tam açıldığında (10 cm) ikinci evre başlar. Epidural yoksa çoğu kadın bu sırada güçlü ve kontrol edilemez bir ıkınma isteği duyar. Bu istek geldiğinde kasılmayla birlikte ıkının, kasılma geçince dinlenin.

Epidural aldıysanız: Ikınma isteğini daha az hissedebilir ya da hiç hissetmeyebilirsiniz. Bazı doğumhaneler tam açıklıktan sonra bebeğin kendiliğinden biraz daha inmesi için 1-2 saat bekler. Bazıları ise hemen ıkınmayı tercih eder. Çalışmalarda iki yaklaşımın da avantajları görüldü, bu yüzden bu kararı sizin ve bebeğinizin durumuna göre sağlık ekibiniz verir. Sizin için önemli olan, ekip “ıkın” dediğinde pelvik tabanınızı gevşetmeyi bilmeniz.

Pozisyon: Sırtüstü düz yatmak tek seçenek değil. Yan yatmak, dört ayak, dik oturmak ya da yarı çömelmek, hem bebeğin inmesine hem de pelvisin açılmasına yardımcı olabilir. Epidural varsa yan yatmak ya da destekli yarı oturmak çoğu zaman mümkündür. Doğum planınızda pozisyon tercihlerinizi belirtin ve doğumdan önce ekibinizle konuşun.

Bebeğin başı göründüğünde: Bu an perinenin en çok gerildiği andır. Ebeniz ya da doktorunuz sizden ıkınmayı bırakıp kısa kısa üflemenizi isteyebilir. Amaç başın yavaş ve kontrollü çıkmasıdır. Bu yüzden gebelikte “üfleyerek bırakma” çalışmak çok işinize yarar.

Sık sorulan sorular

Ikınırken tuvaletimi kaçırırsam ne olur? Bu çok sık yaşanır ve tamamen normaldir. Bebeğin başı bağırsağa bası yapar. Doğum ekibi bunu her gün görür ve sessizce temizler. Bu endişeyle pelvik tabanınızı kasmak, doğumu zorlaştıran asıl şeydir.

Kegel egzersizi yapıyorum, ıkınmamı zorlaştırır mı? Güçlü bir pelvik taban kötü değildir. Ama her kasılmayı tam bir gevşemeyle bitirmezseniz kaslarınız sürekli gergin kalabilir. Gebeliğin son haftalarında gevşetme çalışmalarına ağırlık verin.

Ikınırken yüzümdeki ve gözümdeki damarlar çatlar mı? Uzun süre nefes tutarak yüklenmek yüzde ve gözlerde küçük kan damarı çatlaklarına yol açabilir. Genellikle zararsızdır ve birkaç günde geçer. Nefes vererek ıkınmak bu baskıyı azaltır.

Sezaryen olacağım, bu çalışmalar bana da faydalı mı? Evet. Nefes ve pelvik tabanı gevşetme çalışmaları, sezaryen sonrası ilk tuvalet deneyiminizi ve karın ile pelvik tabanınızın toparlanmasını da kolaylaştırır.

Mama Healing'de doğuma hazırlık

Ikınmayı kitaptan ya da videodan öğrenmek zordur, çünkü pelvik tabanınızı gerçekten gevşetip gevşetmediğinizi dışarıdan göremezsiniz. Mama Healing'deki doğuma hazırlık seanslarında pelvik tabanınızı değerlendiriyor ve ıkınırken kaslarınızın doğru yöne çalışıp çalışmadığını birlikte kontrol ediyoruz. Nefes, ses, pozisyon ve perine masajını size özel bir hazırlık planında birleştiriyoruz.

Seanslar Kadıköy'de yüz yüze ya da online olarak yapılabiliyor. Eşinizi de seansa getirebilirsiniz; doğumda sizi nasıl destekleyeceğini öğrenmesi için iyi bir fırsattır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Doğumunuzla ilgili kararları doktorunuz ve ebenizle birlikte verin.

Tuğçe Atalay

Yazar: , Uzman Fizyoterapist

Son güncelleme:

Kaynaklar:
• Lemos A ve ark. Pushing/bearing down methods for the second stage of labour. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2017.
• Does maintaining an open glottis during delivery prevent perineal trauma? American Family Physician, 2023.
• Barasinski C ve ark. Directed open-glottis vs closed-glottis pushing and pelvic floor function (EOLE). Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica.
• Postpartum urinary incontinence and birth outcomes as a result of the pushing technique. International Urogynecology Journal, 2022.
• WHO recommendations: intrapartum care for a positive childbirth experience. Dünya Sağlık Örgütü, 2018.
• Immediate or delayed pushing in the second stage of labor? Journal of Family Practice, 2020.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Şikâyetleriniz için doktorunuza ve fizyoterapistinize danışın.

İlgili Blog Yazıları

Başa Dön